Driekwart van de zzp'ers in Nederland heeft geen verzekering tegen arbeidsongeschiktheid. Niet omdat ze het risico niet kennen, maar omdat een AOV al snel enkele honderden euro's per maand kost of omdat verzekeraars iemand met een medisch verleden gewoon weigeren. Het kabinet maakt daar een einde aan met de Wet basisverzekering arbeidsongeschiktheid zelfstandigen, kortweg Wet BAZ. Minister Thierry Aartsen stuurde het wetsvoorstel eind maart naar de Tweede Kamer, en de deadline voor verdere behandeling ligt op 31 augustus 2026, dus over een paar weken. Tijd om te snappen wat er precies verandert.
Wat de BAZ voor jou betekent
De BAZ is geen aanvullende optie, maar een verplichte publieke verzekering die via het UWV loopt. Elke zelfstandige tot de pensioengerechtigde leeftijd valt eronder, ongeacht leeftijd of medische geschiedenis. Raak je langdurig arbeidsongeschikt, dan ontvang je 70 procent van je eerder verdiende inkomen, met een maximum van 100 procent van het minimumloon. De premie bedraagt 5,4 procent van je winst, met een maximum van 171 euro per maand. Dat is voor veel zzp'ers een stuk goedkoper dan een private AOV, al betaal je die premie straks wel verplicht, ook als je zelf denkt geen risico te lopen.
De wachttijd voordat je een uitkering krijgt, wordt definitief verlengd van één naar twee jaar. Dat scheelt flink in de kosten voor het collectieve stelsel, maar betekent ook dat je de eerste twee jaar van arbeidsongeschiktheid zelf moet overbruggen. Wil je meer grip op je financiën als zelfstandige, dan is het slim om nu al een buffer op te bouwen. Lees ook hoe je een budget maakt en je eraan houdt als startpunt.
De peildatum bepaalt of je een uitzondering krijgt
Heb je al een private AOV lopen? Dan hoef je niet automatisch mee te doen aan de BAZ. Dit heet het overgangsrecht, en het is gekoppeld aan een peildatum die naar verwachting rond 1 april 2026 lag. Wie op dat moment al een dekkende verzekering had, houdt die en ontsnapt aan de verplichte publieke premie. Sluit je nu, na de peildatum, alsnog een private AOV af, dan gelden er strengere gelijkwaardigheidseisen voordat je in aanmerking komt voor een opt-out.
Vanaf 2030 kun je dus kiezen: meedoen met de BAZ via het UWV, of via de opt-out zelf verzekerd blijven bij een private verzekeraar, mits die polis aan de eisen voldoet. Kies je voor de opt-out, dan moet je dat jaarlijks aantonen via een portaal. Vergeet je dat, dan val je automatisch terug in de verplichte publieke verzekering. Voor boekhoudkundige duidelijkheid rond dit soort verplichtingen is het geen overbodige luxe om die administratie uit te besteden. Zie ook wat een boekhoudkantoor voor jou als ondernemer kan doen.
Waarom het kabinet nu doorpakt
Het plan ligt er al jaren, maar kreeg de laatste maanden onverwacht vaart. Reden is een deadline die niets met arbeidsmarktbeleid te maken heeft: Nederland moet vanwege Europese afspraken rond het coronaherstelfonds het wetsvoorstel voor eind augustus 2026 bij de Tweede Kamer indienen. Die druk verklaart waarom een dossier dat sinds de internetconsultatie van 2024 al meermaals is bijgesteld, nu ineens tempo maakt. Voor zelfstandigen betekent het dat de plannen serieuzer worden dan de afgelopen jaren, ook al gaat de daadwerkelijke premieplicht pas in 2030 in.
Dat de wet nog niet definitief is vastgesteld, wil niet zeggen dat je kunt afwachten. Verzekeraars verwachten dat de vraag naar private AOV's toeneemt naarmate de peildatum en de daaraan gekoppelde strengere eisen dichterbij komen. Wie twijfelt of een eigen polis wil aanhouden in plaats van in de publieke regeling te belanden, doet er goed aan nu al een adviseur te raadplegen in plaats van te wachten tot 2029.
Wat dit betekent voor je jaarplanning als zzp'er
Reken de 5,4 procent premie gewoon nu al mee in je tariefopbouw, ook al gaat de verplichting pas in 2030 in. Klanten en opdrachtgevers stellen steeds vaker vragen over de financiële stabiliteit van de zelfstandigen die ze inhuren, en een heldere buffer voor arbeidsongeschiktheid hoort daarbij. Zelfstandigen die daarnaast breder kijken naar hun inkomstenbronnen, bijvoorbeeld via investeren als zzp'er, doen er goed aan die extra premielast mee te nemen in hun rendementsberekening. De BAZ verandert niets aan hoeveel je verdient, maar wel aan hoeveel daarvan straks structureel wegvloeit naar een verplichte verzekering.
Waar je de actuele stand van zaken checkt
Omdat het wetsvoorstel nog door de Tweede en Eerste Kamer moet, kunnen details nog schuiven, zoals eerder ook al gebeurde na de internetconsultatie in 2024. Het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid houdt de voortgang bij op een eigen themapagina, met de laatste versie van de plannen en de onderliggende Kamerstukken. Wie zeker wil weten of hij op de peildatum een geldige private polis had, of wie twijfelt of de eigen verzekering aan de gelijkwaardigheidseisen voldoet, vindt daar de officiële uitleg van de Rijksoverheid, in plaats van af te gaan op de talloze verzekeraars die er inmiddels een eigen uitleg op nahouden.
Het duurt nog jaren voordat de eerste premie van je rekening gaat, maar de peildatum en de strengere eisen voor de opt-out zijn dichterbij dan veel zzp'ers beseffen. Wacht niet tot de wet definitief door de Kamer is voordat je uitzoekt waar je zelf staat.